Czy praca doradcy ds. powietrza i energii jest trudna? Jakie wyzwania się z nią wiążą? Czy daje satysfakcję? Jak dotrzeć do mieszkańców z ważnymi informacjami i skuteczną edukacją w zakresie ochrony powietrza? O tym wszystkim mówi Magdalena Rżany – mielecki doradca ds. powietrza i energii.

Doradcy ds. powietrza i energii działają w 61 podkarpackich gminach, które uczestniczą w projekcie LIFE Podkarpackie. Ich praca polega głównie na tym, aby być blisko mieszkańców i wspierać ich w transformacji energetycznej, a tym samym w walce o czyste powietrze.

Czym się zajmuje doradca LIFE Podkarpackie?

Mielec, jako gmina pilotażowa projektu LIFE Podkarpackie, ma dwóch doradców. Jeden z nich odpowiada za działania pilotażowe związane z zarządzaniem energią, natomiast drugi  realizuje zadania z zakresu edukacji ekologicznej, doradztwa oraz kontroli źródeł ogrzewania w domach jednorodzinnych.

– Zakres działań doradcy ds. powietrza i energii jest bardzo szeroki. Musi mieć pomysł na skuteczną edukację np. dzieci i młodzieży, umiejętność dotarcia z różnymi informacjami do dorosłych mieszkańców miasta, czy wreszcie wiedzę w zakresie kontroli źródeł ogrzewania. Do tego dochodzi jeszcze doradztwo, a mieszkańcy mają naprawdę wiele pytań – mówi Magdalena Rżany.

Doradca LIFE musi mieć też dobrą wiedzę o krajowych i regionalnych programach wsparcia,  które pozwalają mieszkańcom uzyskać dofinansowanie np. na wymianę starego pieca, instalację paneli fotowoltaicznych czy termomodernizację domu.

Czy to trudna praca?

- Praca z mieszkańcami nie jest łatwa. Nie każdy jest otwarty na zmiany, zwłaszcza te, które wiążą się z dodatkowymi kosztami. Często trudno przekonać do wymiany źródła ogrzewania osoby, które z rezerwą lub nieufnością podchodzą do nowych rozwiązań. Zdarzają się również sytuacje, w których mieszkańcy zwyczajnie nie dysponują środkami finansowymi na taką inwestycję. Są jednak i tacy, którym realnie zależy na środowisku i którzy świadomie deklarują chęć zmiany źródła ciepła, a to bardzo cieszy – mówi Magdalena Rżany.

Edukacja ekologiczna

Jednym z kluczowych elementów pracy doradcy LIFE jest edukacja ekologiczna dzieci i młodzieży. Zajęcia są dostosowane do wieku uczestników i prowadzone w atrakcyjnej, angażującej formie.

– Praca z dziećmi i młodzieżą to ogromna radość. Najważniejsze jest to, aby nie moralizować, tylko pokazywać, że dbanie o powietrze i środowisko może być ciekawe oraz bliskie codziennemu życiu – mówi Magdalena Rżany.

Jak podkreśla, szczególnie wdzięczną i zaangażowaną grupą są przedszkolaki. Już najmłodsze dzieci chętnie uczestniczą w zajęciach, aktywnie reagują na zabawy i ćwiczenia, a przy tym szybko się uczą.

- Zajęcia dla przedszkolaków są przygotowywane w formie zabawy – z grami ruchowymi, bajkami i innymi prostymi zadaniami edukacyjnymi, które w przyjemny sposób uczą o ochronie środowiska. Dla uczniów szkół podstawowych przygotowuję lekcje z prezentacjami, quizami i rebusami, natomiast młodzież ze szkół średnich bierze udział w lekcjach terenowych na świeżym powietrzu, które łączą teorię z aktywnością fizyczną. Zajęcia mają pokazać, jak ważne jest czyste powietrze, a jednocześnie zachęcić młodzież do ruchu i zdrowego stylu życia – tłumaczy doradca.

Działania edukacyjne prowadzone są również w okresie letnim – podczas półkolonii organizowanych przez MOSiR – oraz w Samorządowym Centrum Kultury w czasie ferii zimowych. W ubiegłym roku w takich zajęciach edukacyjnych wzięło udział ponad pół tysiąca uczniów.

Najtrudniejsze kontrole

Do zadań doradców LIFE należą również kontrole palenisk. Jednak, jak podkreśla Magdalena Rżany, ich celem nie jest karanie:

– Podczas takiej kontroli kluczowe jest spokojne podejście i rozmowa. Naszym zadaniem jest przede wszystkim edukacja i informowanie mieszkańców o uchwale antysmogowej, która określa obowiązki w zakresie źródeł ogrzewania.  Gdy mieszkańcy zrozumieją, że naszym celem jest  pomoc i poprawa jakości życia, nastawienie bardzo często się zmienia – tłumaczy doradca.

„Kampania przystankowa”

- Bardzo się cieszę, że w ubiegłym roku udało się zorganizować w Mielcu akcję informacyjną o tym, że miasto jest w projekcie LIFE Podkarpackie. Plakaty z takimi informacjami pojawiły się na wiatach przystankowych, a także wewnątrz elektrycznych autobusów komunikacji miejskiej – mówi Magdalena Rżany.

Autobusy elektryczne zostały wybrane nieprzypadkowo, są one symbolem nowoczesnego i ekologicznego miejskiego transportu oraz realnym przykładem działań na rzecz ograniczania emisji i poprawy jakości powietrza.

- Mimo trudności i wielu wyzwań ta praca daje poczucie sensu. Każda osoba, która zdecyduje się na zmianę źródła ciepła, każda udana lekcja ekologiczna czy dobrze przyjęte działania informacyjne pokazują, że małe kroki naprawdę prowadzą do dużej zmiany. I to właśnie motywuje do dalszych działań w ramach projektu LIFE Podkarpackie – podsumowuje Magdalena Rżany.

Autor tekstu: Monika Konopka

Autor zdjęć: Magdalena Rżany