Zagórz – gmina pilotażowa projektu LIFE Podkarpackie – założyła spółdzielnię energetyczną. Właśnie zostały podpisane ostatnie umowy pomiędzy jej członkami. Ustaleń, porozumień oraz licznych wyzwań było znacznie więcej. Jak wyglądały procedury i czy łatwo było je przejść? Przedstawiciele Gminy Zagórz dzielą się swoimi doświadczeniami.

Na początek audyty i zespół roboczy

Zagórska droga do utworzenia spółdzielni rozpoczęła się od przeprowadzenia audytów gminnych budynków użyteczności publicznej. Równolegle został opracowany bilans zużycia i produkcji energii z gminnych instalacji OZE. W ramach projektu LIFE Podkarpackie powołano także zespół ds. zarządzania energią. Znaleźli się w nim również eksperci ze Stowarzyszenia im. prof. K. Żmijewskiego. Zespół wypracował statut spółdzielni oraz inne dokumenty niezbędne do powołania spółdzielni.

- To był pierwszy krok. Statut spółdzielni energetycznej jest kluczowy, ponieważ stanowi podstawę jej funkcjonowania, definiując zasady członkostwa, zarządzania, podziału korzyści, a także wewnętrznych rozliczeń, co jest niezbędne do uzyskania statusu i korzystania z ulg i dotacji, gwarantując stabilność i zgodność z ustawą o OZE, a tym samym realizację celów spółdzielni poprzez obniżenie kosztów i zwiększenie niezależności energetycznej członków – mówi Prezes Spółdzielni Energetycznej EKOWAT Bartłomiej Florian

Pierwszym, formalnym krokiem w kierunku powołania spółdzielni było przyjęcie w marcu 2025 roku przez radę gminy uchwały w sprawie utworzenia spółdzielni.

- Radni przyjęli uchwałę jednogłośnie. To dowód na to, że sprawy dotyczące rozwoju gminy, jej bezpieczeństwa energetycznego, dbałości o środowisko są dla nich istotne i strategicznie ważne - mówi Burmistrz Miasta i Gminy Zagórz Ernest Nowak.

Najtrudniejsze było...

Członkami spółdzielni energetycznej w Zagórzu są: Gmina Zagórz, Miejsko-Gminny Ośrodek Kultury i Sportu, a także Przychodnia Zdrowia – SPZPOZ w Zagórzu. Zanim te podmioty podpisały ze sobą porozumienia, finalizujące powołanie spółdzielni energetycznej, konieczne było przejście określonych procedur. Jednym z ważniejszych etapów był wpis do rejestru KRS.

Kolejnym krokiem milowym w tworzeniu spółdzielni energetycznej jest jej zatwierdzenie w wykazie spółdzielni energetycznych Krajowego Ośrodka Wsparcia Rolnictwa. Zagórzowi udało się to w listopadzie.

- Wpis do rejestru KOWR jest warunkiem do pełnego korzystania z możliwości, jakie oferują spółdzielnie energetyczne. Wpis ten nie tylko umożliwia rozpoczęcie działalności, zapewnia również bezpieczeństwo energetyczne poprzez niezależność od dużych dostawców, prowadzi do niższych kosztów energii, wspiera ochronę środowiska i lokalną gospodarkę, a także ułatwia dostęp do finansowania, realizując cel obniżenia rachunków i wykorzystania OZE na rzecz członków – mówi Prezes Spółdzielni Energetycznej EKOWAT Bartłomiej Florian.

Co zyskuje gmina, w której działa spółdzielnia?

Formuła spółdzielni pozwala wykorzystać energię elektryczną w różnych obiektach należących do spółdzielców. Budynki mogą być oddalone od siebie wiele kilometrów, a energia wyprodukowana w ramach spółdzielni będzie przesyłana za pośrednictwem sieci elektroenergetycznych do innych spółdzielców i to bez ponoszenia kosztów zmiennych dystrybucji.

- Możemy przede wszystkim liczyć na szereg ulg i upustów, co już wpłynie na obniżenie kosztów, ale najważniejsze jest to, że będziemy mogli dzielić się energią. Teraz, Gmina Zagórz, która ma na wielu swoich budynkach instalacje fotowoltaiczne, produkuje za dużo energii elektrycznej w niektórych obiektach, której nie zużywa w pełni. Po utworzeniu spółdzielni mamy możliwość wykorzystania tej energii w innych obiektach, zarówno w gminnych, jak i tych będących w gestii innych członków spółdzielni. Zyskujemy na tym wszyscy – zapewnia Sebastian Duszczyński, kierownik Referatu Gospodarki Komunalnej i Planowania Przestrzennego.

- Powołanie spółdzielni na pewno przyniesie nam wymierne oszczędności, ale ten projekt jest dla nas ważny także z innego powodu: wypracowania procedur mających zachęcić mieszkańców i przedsiębiorców z terenu naszej gminy do integrowania się w ramach takich właśnie spółdzielni energetycznych – mówi Burmistrz Miasta i Gminy Zagórz Ernest Nowak.

Gmina Zagórz wraz z pracami nad powołaniem spółdzielni, przygotowuje kolejne inwestycje w OZE, stawiając przede wszystkim na fotowoltaikę oraz zgazowanie zrębki drzewnej do produkcji energii elektrycznej.

Autor tekstu: Monika Konopka

Autor zdjęć: Sebastian Duszczyński